Instytut Pamięci Narodowej w Olsztynie

W uroczystości wziął udział dr Marek Jedynak, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, dr hab. Karol Sacewicz, naczelnik Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Olsztynie, Wiesław Wyziński, bratanek Wacława Wyzińskiego oraz ppłk Tadeusz Barszczewski, dowódca 45 Olsztyńskiego Batalionu Lekkiej Piechoty im. Izydora Bukowskiego ps. Burza 4 Warmińsko-Mazurskiej Brygady Obrony Terytorialnej.

Nagrobek poświęcił ks. ppłk Marek Rycio.

Wacław Wyziński „Wyrwa", „Stefan I" urodził się 13 czerwca 1897 r. w Ciechanowie. Pełnił służbę m.in. w 55 Pułku Piechoty, 32 Pułku Piechoty w Modlinie. Od 1935 r. do co najmniej marca 1939 r. w stopniu kapitana piechoty służył w Korpusie Ochrony Pogranicza. Pełnił funkcję komendanta Przysposobienia Wojskowego w 304 Rejonie PW „Podole” przy Batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza „Czortków”, wchodzącym w skład Brygady KOP „Podole”. 

Nieznany jest jego przydział mobilizacyjny we wrześniu 1939 r. Niewiele również wiadomo o jego konspiracyjnej służbie w pierwszych latach II wojny światowej. Z dokumentów odznaczeniowych wynika, że w Związku Walki Zbrojnej służył od 1 stycznia 1940 r. Pełnił funkcję komendanta V Rejonu w Obwodzie VI ZWZ Warszawa – Praga. 1 maja 1941 r. został przeniesiony do Okręgu Lubelskiego ZWZ - w styczniu 1943 r. aresztowany przez Gestapo został założyciel i pierwszy inspektor Inspektoratu Chełmskiego AK por. rez. Paweł Dąbek „Paweł”, „Sitkowski”, w związku z tym funkcję inspektora chełmskiego AK objął mjr Wacław Wyziński „Stefan”.

Od września do grudnia 1942 r. (lub do stycznia 1943 r.), mjr Wyziński pełnił funkcję komendanta Obwodu AK Chełm. Z początkiem roku przeniesiony został do Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK. Od stycznia 1943 do stycznia 1945 r. był komendantem Obwodu AK Radom. Na nowym stanowisku mjr „Stefan” rozpoczął realizację rozkazu dowódcy AK o odtwarzaniu Sił Zbrojnych w Kraju. W związku z przygotowaniami do akcji „Burza” w sierpniu 1944 r. został wyznaczony na stanowisko dowódcy 72 Pułku Piechoty AK, który miał wejść w skład projektowanej 28 Dywizji Piechoty AK pod dowództwem ppłk. Zygmunta Żywockiego „Kostura”. Ostatecznie dywizja nie powstała na ziemi radomskiej. 17 sierpnia 1944 r. z żołnierzy Obwodu AK Radom i częściowo Obwodu AK Kozienice zmobilizowano 72 pp AK w sile trzech batalionów, ok. 500 osób.

Mjr Stefan Wyziński na czele 72 pp AK uczestniczył w akcji „Burza”, rozpoczynając od koncentracji oddziałów Korpusu Kieleckiego AK w Lasach Przysuskich. Po odwołaniu marszu na pomoc Powstaniu Warszawskiemu, razem ze swoim oddziałem brał udział w walkach głównie na terenie macierzystego Inspektoratu Radomskiego AK: 26 września (wraz z 25 pp AK) w całodziennej bitwie z obławą niemiecką w okolicach wsi Gałki i Stefanów; 27 września w ataku na garnizon niemiecki w Przysusze; 6 października w walkach pod Eugeniowem z obławą niemiecką. Demobilizacja 72 pp AK nastąpiła 8 października 1944 we wsi Borkowice. W terenie pozostał oddział ok. 85 żołnierzy. Pozostali żołnierze powrócili do konspiracji. W grudniu 1944 r. za działania zbrojne został odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy.

Służbę w szeregach Armii Krajowej zakończył w styczniu 1945 r. Po ujawnieniu się z przynależności do AK wyjechał na Ziemie Północne. Zamieszkał w Olsztynie przy ul. Kopernika. Zmarł 13 marca 1973 r. w Olsztynie.